Pierwsze badanie wzroku u dziecka — kiedy i jak często?

„Przecież widzi dobrze, nie skarży się“ — słyszę to bardzo często. Problem w tym, że małe dziecko nie ma porównania: skoro zawsze widziało nieostro, uznaje to za normę i nie powie nam, że coś jest nie tak. Dlatego o pierwszym badaniu wzroku nie decyduje skarga dziecka, lecz jego wiek i profilaktyka.

Dlaczego dzieci rzadko sygnalizują problem?

Układ wzrokowy dopiero się rozwija, a dziecko potrafi świetnie „nadrabiać“ — przysuwa się, mruży oczy, korzysta z lepszego oka. Niektóre wady (np. niedowidzenie) nie bolą i nie dają wyraźnych objawów, a mimo to po cichu ograniczają rozwój widzenia. Stąd tak duża rola badań przesiewowych i planowych wizyt.

Kiedy zaplanować pierwsze badanie?

Wytyczne towarzystw okulistycznych i pediatrycznych zalecają ocenę wzroku już od okresu noworodkowego i powtarzanie jej na kolejnych etapach. W praktyce sensowny harmonogram wygląda tak:

• Noworodek / niemowlę — ocena tzw. czerwonego refleksu i reakcji na światło (zwykle u pediatry lub neonatologa), zwłaszcza przy wcześniactwie lub obciążeniu rodzinnym.
• Ok. 6.–12. miesiąca — badanie przesiewowe, jeśli coś niepokoi (zez, oczopląs, „uciekające“ oko).
• Ok. 3. roku życia — pierwsze pełniejsze badanie u specjalisty, gdy współpraca dziecka jest już możliwa.
• Przed pójściem do szkoły (4.–5. rok życia) — kluczowy moment, by wykryć wadę wzroku, zez i niedowidzenie, zanim zaczną utrudniać naukę. Amerykańska grupa ekspertów (USPSTF) zaleca badanie przesiewowe co najmniej raz u każdego dziecka w wieku 3–5 lat właśnie po to, by wychwycić niedowidzenie i jego czynniki ryzyka.

Nie masz pewności, na którym etapie jest Twoje dziecko? Napisz — pomogę dobrać właściwy moment.

Jak często powtarzać badanie?

• dzieci bez wykrytych wad — kontrolnie zwykle co 1–2 lata, a obowiązkowo przed szkołą i w razie nowych objawów,
• dzieci w okularach lub po rozpoznaniu wady/zeza/niedowidzenia — częściej, według zaleceń specjalisty; wzrok dziecka szybko się zmienia.

Dlaczego tak zależy nam na wczesnym wykryciu?

Bo czas realnie wpływa na wynik leczenia. Zbiorcza analiza badań pokazała, że niedowidzenie lepiej reaguje na leczenie u dzieci poniżej 7. roku życia. Przegląd dowodów dla USPSTF potwierdził z kolei, że dostępne testy przesiewowe potrafią wskazać przedszkolaki z podwyższonym ryzykiem wad, a wdrożone leczenie poprawia ostrość wzroku. Innymi słowy: im wcześniej wykryjemy problem, tym większe szanse na skuteczne leczenie i lepszy efekt.

Sygnały, przy których nie czekaj na „termin“

• zez lub „uciekanie“ oka, przekrzywianie główki przy patrzeniu,
• mrużenie oczu, przysuwanie się do telewizora, książki, tabletu,
• częste pocieranie oczu, łzawienie, bóle głowy,
• gubienie linijki przy czytaniu, niechęć do zadań z bliska,
• biały refleks w źrenicy na zdjęciach (zamiast czerwonego) — wtedy pilnie do okulisty.

Jak wygląda badanie u dziecka?

Spokojnie i na wesoło — u najmłodszych opieram się na obrazkach, zabawie i krótkich zadaniach, bez presji. Sprawdzam ostrość wzroku, wadę refrakcji, ustawienie i współpracę oczu oraz — w razie potrzeby — funkcje widzenia obuocznego. Jak przygotować dziecko do wizyty, opisałam w sekcji Dla pacjenta, a pełny zakres znajdziesz w ofercie.

Pierwsze badanie wzroku to nie „ostateczność, gdy coś się dzieje“, tylko element profilaktyki — tak jak bilans zdrowia u pediatry.

Chcesz umówić pierwsze badanie wzroku swojego dziecka? Skontaktuj się ze mną — wspólnie zadbamy o jego wzrok od samego początku.

Źródła

1. US Preventive Services Task Force. (2017). Vision Screening in Children Aged 6 Months to 5 Years: Recommendation Statement. JAMA. PubMed
2. Donahue SP, Nixon CN i wsp. (2016). Visual System Assessment in Infants, Children, and Young Adults by Pediatricians. Pediatrics. PubMed
3. Jonas DE i wsp. (2017). Vision Screening in Children Aged 6 Months to 5 Years: Evidence Report and Systematic Review for the US Preventive Services Task Force. JAMA. PubMed
4. Holmes JM i wsp. (2011). Effect of age on response to amblyopia treatment in children. Archives of Ophthalmology. PubMed